Ponieważ w nowoczesnej pasiece powinno się wymieniać matki co 2 lata, istnieje potrzeba albo ich zakupu albo wychowu na własne potrzeby. Wychów matek prowadzi wiele pasiek amatorskich, zwłaszcza tych większych. Doskonaleniem pogłowia, a więc pracą hodowlaną zajmują się wyspecjalizowane pasieki hodowlane. Nadzór nad hodowlą matek w Polsce sprawuje Ministerstwo Rolnictwa za pośrednictwem Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt. Do wychowu matek wykorzystywane są rodziny zarodowe z najlepszymi matkami. Z nich to pozyskiwane są larwy lub jajeczka do odchowu.

Proces wychowu matek przebiega w tzw. rodzinach wychowujących, silnych z dużą ilością zapasów, czerwiu i młodych pszczół. Wychów odbywa się po usunięciu z takiej rodziny matki, ale czasem także w jej obecności. Rodziny ojcowskie to silne rodziny z dużą ilością trutni. Trutnie te będą użyte do unasieniania matek na trutowisku (czyli w sposób naturalny), lub też do inseminacji.

Jest wiele metod wychowu matek. Metoda łukowatego podcięcia plastra to sposób najprostszy do stosowania w pasiekach amatorskich. W środek gniazda rodziny matecznej wstawia się jasny plaster do zaczerwienia. Po trzech dniach wyjmuje się plaster i podcina łukowato z wybrzuszeniem skierowanym w dół. W komórkach na krawędzi podcięcia usuwa się 2/3 larw pozostawiając co trzecią. Tak przygotowany plaster wstawia się do rodziny wychowującej, która na ramce odciąga mateczniki.

Metoda z wykorzystaniem miseczek matecznikowych stosowana jest w produkcji matek na większą skalę. Z czystego wosku wykonuje się miseczki matecznikowe o średnicy ok. 8-9 mm i głębokości 4-8 mm za pomocą pałeczki drewnianej zanurzanej na przemian w zimnej wodzie i roztopionym wosku. Miseczki przykleja się woskiem do drewnianych koreczków, a te z kolei wstawia do otworów w ruchomych listewkach ramek hodowlanych otworami miseczek w dół. Ramkę wstawia się na noc do rodziny wychowującej, aby pszczoły wyszlifowały miseczki. Na drugi dzień ramkę przenosi się do ciepłej pracowni, gdzie w temp. 25-27 stopni Celsjusza na dnie każdej miseczki umieszcza się kroplę mleczka pszczelego lub nakropu. Następnie do pracowni przynosi się plaster z rodziny zarodowej z jednodniowymi larwami. Larwy za pomocą łyżeczki przenosi się delikatnie do miseczek. Po przełożeniu larw do wszystkich miseczek ramkę hodowlaną okrytą tęcznikiem przenosi się do rodziny wychowującej i wstawia między czerw.

Metoda Jentera polega na użyciu specjalnej ramki plastikowej. Ramka ta wprawiona zostaje w plaster. Do niej wpuszcza się matkę, która składa jajeczka bezpośrednio do plastikowych miseczek, stanowiących dna otworów imitujących komórki plastra. Ta metoda eliminuje konieczność przekładania larw, ponadto można w niej bardzo precyzyjnie określić wiek larw, co jest istotne dla jakości uzyskiwanych matek. Plastikowe miseczki z jajami lub larwami przenoszone są do ramki hodowlanej, a ta wstawiana jest do rodziny wychowującej.

We wszystkich powyższych metodach należy następnie, już po zasklepieniu mateczników dokonać ich izolacji najpóźniej w 14 dniu, gdyż pierwsza urodzona matka może zabić swoje siostry, będące jeszcze w matecznikach. Izolacji dokonuje się za pomocą specjalnych izolatorów plastikowych lub drewnianych. Wtedy też dokonuje się selekcji usuwając małe i źle wykształcone mateczniki. Mateczniki zasklepione i izolowane nie muszą już przebywać w rodzinie wychowującej. W większych hodowlach na okres do wygryzienia matek, mateczniki te przenoszone są do cieplarek z kontrolowaną temperaturą i wilgotnością, a do rodzin wychowujących wstawia się kolejne serie miseczek z larwami. Po wygryzieniu matki poddawane są oględzinom, sprawdza, czy nie mają jakichś uszkodzeń, a następnie znakowane.

 

Drogi Użytkowniku,

Mamy nadzieję, że wiedza zawarta w tym artykule jest pomocna i inspirująca. Zapraszamy Cię do przetestowania e-booka:
„Poradnik Pszczelarski”

Link do książki w wersji elektronicznej (e-book PDF) dostępny jest do pobrania poniżej. Raz jeszcze gorąco zachęcamy Państwa do skorzystania z kursu pszczelarskiego.